Phải vâng lời Thiên Chúa
hơn vâng lời người phàm
TIN MỪNG: Mt 22:15-21
(Chúa
nhật 29 Thường Niên, 18/10/2026)
Nộp
thuế cho Xêda
(15) Bấy giờ những người Pharisêu đi bàn bạc
với nhau, tìm cách làm cho Đức Giêsu phải lỡ lời mà mắc bẫy. (16) Họ
sai các môn đệ của họ cùng đi với những người phe Hêrôđê, đến nói với Đức Giêsu
rằng: «Thưa Thầy, chúng tôi biết
Thầy là người chân thật và cứ sự thật mà dạy đường lối của Thiên Chúa. Thầy
cũng chẳng vị nể ai, vì Thầy không cứ bề ngoài mà đánh giá người ta. (17)
Vậy xin Thầy cho biết ý kiến: có được
phép nộp thuế cho Xêda hay không?» (18)
Nhưng Đức Giêsu biết họ có ác ý,
nên Người nói: «Tại sao các người lại thử tôi, hỡi những kẻ
giả hình! (19) Cho tôi xem
đồng tiền nộp thuế!» Họ liền đưa cho Người một quan tiền. (20)
Người hỏi họ: «Hình và danh hiệu này là của ai đây?» (21) Họ đáp: «Của Xêda». Bấy giờ, Người bảo họ: «Thế
thì của Xêda, trả về Xêda; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa». (22) Nghe vậy, họ ngạc nhiên và để Người lại đó
mà đi.
CHIA SẺ
1. Tình trạng hai «bản tịch» của Đức Giêsu
Bài Tin Mừng hôm nay cho
thấy sự xung đột giữa hai «bản tịch»
của Đức Giêsu cũng như của mọi Kitô hữu có quê hương dân tộc, nghĩa là vừa là
tín đồ của một tôn giáo, tức «giáo tịch»,
vừa là người dân của một đất nước, tức «quốc
tịch». Ngài cũng như chúng ta, vừa phải yêu mến Thiên Chúa và có những bổn
phận tôn giáo (như thờ phượng Thiên Chúa, phục vụ Giáo Hội, hành xử theo lương
tâm…), vừa phải yêu quê hương đồng bào và có nghĩa vụ đối với đất nước của mình
(như tôn trọng pháp luật, đóng thuế, quân dịch…). Hai thứ trách nhiệm này thường
phù hợp với nhau, nhưng cũng có rất nhiều trường hợp chúng xung đột
nhau: trung thành với tôn giáo thì có vẻ như phản bội đất nước, và
ngược lại.
Trong bài Tin Mừng hôm nay,
người Pharisêu và phe đảng Hêrôđê hợp nhau đặt bẫy Đức Giêsu. Người Pharisêu là
phe chủ trương trung thành với Do Thái giáo và đất nước Do Thái, vì thế, họ âm
thầm chống lại người Rôma đang cai trị đất nước họ. Còn phe đảng Hêrốt là người
của Hêrôđê Antipa – tiểu vương miền Galilê – chủ trương ủng hộ chính sách đô hộ
của Rôma. Vì thế, hai phe này thường chống đối nhau kịch liệt: người Pharisêu
coi phe Hêrôđê là phản Thiên Chúa và phản quốc; còn phe Hêrôđê là tay sai của
đế quốc, tìm cách giết chết từ trong trứng nước những mầm mống chống lại đế
quốc trong dân Do Thái.
Điều rất lạ là trong bài
Tin Mừng này hai phe chống đối nhau ấy lại hợp sức với nhau hãm hại Đức Giêsu,
bằng cách đặt Ngài vào một trường hợp thật khó xử là sự xung đột giữa hai «bản tịch» ấy. Họ chất vấn Ngài: «Có được phép nộp thuế cho Xêda hay không?»
Trả lời thế nào Ngài cũng đều bị kết án. Nếu nói «được phép», Ngài sẽ bị người Pharisêu lên án là ủng hộ người Rô-ma
là kẻ thù của dân tộc, đồng thời chống lại Thiên Chúa mà tín đồ Do Thái giáo
coi là vị Vua duy nhất. Còn nếu bảo «không
được» thì người của Hêrôđê sẽ bắt Ngài nộp cho chính quyền Rôma vì tội
tuyên truyền phản động, chống lại chính sách của đế quốc. Nhưng Đức Giêsu đã
trả lời họ một cách thật tài tình, khiến cho cả hai phe không bắt bẻ Ngài được,
đồng thời cho chúng ta một nguyên tắc để hành xử khi mang hai «bản tịch» trên. Đó là «của Xêda, trả về Xêda; của Thiên Chúa, trả
về Thiên Chúa» (Mt 22:21).
2. Thần quyền hợp với thế quyền bách hại Đức Giêsu
Người mang hai «bản tịch» như thế bị chi phối rất nhiều
bởi hai lực lượng: thần quyền bên tôn
giáo và thế quyền bên đất nước, xã
hội. Lý tưởng nhất là hai lực lượng này cùng quan tâm đến những thiện ích chung
của mọi người để cùng cộng tác với nhau, mưu lợi ích và hạnh phúc cho toàn dân.
Đó là điều đại hạnh phúc cho mọi người dân, mọi tín đồ. Nhưng tại nhiều quốc gia,
thần quyền và thế quyền chống đối nhau, nhất là khi hai bên có những quan điểm
căn bản ngược lại nhau. Chẳng hạn khi thế quyền chủ trương vô tôn giáo, hoặc
nghiêng hẳn về một tôn giáo nào đó, coi tôn giáo đó là quốc giáo, khiến tín đồ
các tôn giáo khác lâm vào thế bị bạc đãi. Lúc đó, những người dân hai «bản tịch» bị ngược đãi ấy bị buộc phải
chọn một bên và bỏ một bên một cách thật đau lòng. Đau lòng là vì họ chẳng muốn
bỏ một bên nào, bên nào cũng hết sức thân thiết với họ. Họ lâm vào thế kẹt: hễ
trung thành với tôn giáo thì bị nhà nước kết án, mà trung thành với nhà nước
thì bị tôn giáo kết án.
Nhưng cũng có những trường
hợp thần quyền và thế quyền hợp với nhau áp bức và bóc lột người dân vốn thấp
cổ bé miệng, như trường hợp bài Tin Mừng hôm nay. Lúc đó thần quyền có thể trở
thành công cụ của thế quyền hoặc ngược lại: hai bên lợi dụng thế của nhau để áp
bức người dân, để cùng có lợi. Hai bên có thể thỏa hiệp với nhau, bênh vực hay
tương nhượng lẫn nhau, hoặc bên này im lặng để mặc bên kia tự do hành động sai
trái, bất chấp quyền lợi chung của đất nước, tôn giáo, hay người dân.
Thần quyền cũng như thế
quyền đều được lập nên nhằm mục đích phục vụ lợi ích chung của dân chúng và của
các tín đồ. Thần quyền còn nhằm phụng sự Thiên Chúa. Nhưng lịch sử các quốc gia
và các tôn giáo, cũng như cuộc đời của Đức Giêsu cho thấy: không phải lúc nào
thần quyền và thế quyền cũng đi đúng mục đích của mình. Nhiều trường hợp họ
theo đuổi những mục đích cá nhân hay tập thể nhỏ của họ. Thiết tưởng các Kitô
hữu chân chính, tức những môn đệ đích thực của Đức Giêsu, cho dù hoạt động
trong thần quyền hay thế quyền, cũng luôn luôn đặt quyền lợi của Thiên Chúa,
của đất nước, của tôn giáo và của dân chúng lên trên hết. Họ sẵn sàng hy sinh
bản thân, quyền lợi cá nhân cũng như tập thể nhỏ của họ cho mục đích cao cả ấy.
Nếu không thì càng giữ chức vụ cao, họ càng trở thành công cụ của Satan, của sự
ác, và đương nhiên chức vụ cao ấy sẽ là nhân duyên tạo nên sự trừng phạt của
Thiên Chúa dành cho họ.
3. Áp dụng nguyên tắc của Đức Giêsu
Là tín đồ của một tôn giáo
trong một đất nước, chúng ta có hai «bản
tịch» với hai loại nghĩa vụ: một là đối với Thiên Chúa, Giáo Hội, đời sống
tâm linh, lương tâm con người; hai là đối với quốc gia, xã hội. Người Kitô hữu
cần cố gắng thi hành trọn vẹn chừng nào có thể hai loại nghĩa vụ ấy. Việc này
sẽ dễ dàng nếu hai thế lực đạo và đời cùng đồng quan điểm và cùng hợp lực với
nhau vì ích lợi chung. Lúc đó, cả hai thế lực đều là những công cụ phục vụ điều
thiện, vì thế, tuân theo mệnh lệnh của những thế lực ấy cũng chính là vâng lời
Thiên Chúa.
Thánh Phêrô đưa ra nguyên
tắc: «Hãy tôn trọng mọi người, hãy yêu
thương anh em, hãy kính sợ Thiên Chúa, hãy tôn trọng nhà vua» (1Pr 2:16).
Đối với nhà nước phục vụ ích lợi chung như thế, thánh Phaolô nói: «Mỗi người phải phục tùng chính quyền, vì
không có quyền bính nào mà không bởi Thiên Chúa, và những quyền bính hiện hữu
là do Thiên Chúa thiết lập. Như vậy, ai chống đối quyền bính là chống lại trật
tự Thiên Chúa đặt ra, và kẻ nào chống lại sẽ chuốc lấy án phạt» (Rm 13:1-2).
Đó chính là áp dụng lời của Đức Giêsu: «Của
Xê-da, trả về Xê-da; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa», nghĩa là nghĩa vụ
thuộc bên nào thì hãy chu toàn nghĩa vụ ở bên nấy.
Tuy nhiên, lý tưởng trên
nhiều khi không xảy ra, lúc đó người dân hai «bản tịch» sẽ gặp nhiều khó khăn. Là người Kitô hữu, chúng ta cần
phải đặt thánh ý Thiên Chúa và lương tâm con người lên trên hết. Và kế đó là
phải phân biệt giữa ý muốn của Thiên Chúa và ý muốn của hai thế lực đạo, đời
ấy. Chủ trương và động lực của hai thế lực này không phải luôn luôn phù hợp với
thánh ý của Thiên Chúa và lương tâm con người. Hai thế lực ấy vốn là bề trên,
là bậc cha mẹ mà bình thường ta phải tuân phục. Đức vâng phục Kitô giáo đòi
buộc chúng ta phải tuyệt đối vâng lời bề trên bao lâu chúng ta biết mệnh lệnh
của bề trên phản ảnh thánh ý của Thiên Chúa. Chừng nào chúng ta thấy mệnh lệnh
của bề trên không còn phù hợp với thánh ý của Thiên Chúa, thì dù bề trên ấy là
thần quyền hay thế quyền, chúng ta không phải tuân phục. Vì «phải vâng lời Thiên Chúa hơn vâng lời người
phàm» (Cv 5:29). Nếu ta biết ý của bề trên phản lại ý muốn của Thiên Chúa
mà vẫn nhắm mắt vâng lời là ta đã phạm tội đồng lõa với họ. Hãy xem gương dân
Do Thái, chính vì hùa theo giới lãnh đạo tôn giáo giết Đức Giêsu và các ngôn
sứ, mà hậu quả là nước Do Thái đã bị xóa tên trên bản đồ thế giới gần 20 thế
kỷ.
Điều quan trọng là chúng
ta phải thực hành thánh ý của Thiên Chúa được thể hiện qua lương tâm ngay thẳng
và được giáo dục của mình, bất chấp làm như thế có ý nghĩa chính trị hay thương
mại hay gì gì khác nữa. Chúng ta không chủ trương làm chính trị hay thương mại,
mà chỉ chủ trương làm theo thánh Thiên Chúa hay lương tâm. Không thể vì một bổn
phận nào đó mang ý nghĩa chính trị hay thương mại mà chúng ta có quyền miễn làm
theo thánh ý Thiên Chúa hay theo tiếng nói của lương tâm. Trước những xung đột
như thế, hãy tự hỏi: ta phải làm theo ý Thiên Chúa hay theo ý muốn của con
người?
CẦU NGUYỆN
Lạy Cha, chúng con đang sống
trong một thế gian đầy phức tạp, việc sống theo ý muốn của Cha không phải là
đơn giản, vì rất nhiều khi các nguyên tắc chồng chéo và mâu thuẫn nhau. Chính
vì thế, chúng con phải biết nguyên tắc nào là cao nhất. Nguyên tắc cao nhất mà
Kinh Thánh mặc khải cho, chính là: «Phải
vâng lời Thiên Chúa hơn vâng lời người phàm» (Cv 5:29), hay «Chỉ ai thi hành ý muốn của Cha Thầy, Đấng ngự
trên trời, mới được vào Nước Trời mà thôi» (Mt 7:21). Xin cho con biết tuân
thủ nguyên tắc ấy qua lương tri và lương tâm của con. Amen.
Nguyễn
Chính Kết